Nói tiếng Anh như người bản xứ có phải là năng khiếu?

“Em có năng khiếu tiếng Anh mà” – chồng tôi tâm sự.

“Giọng chị nhẹ nhàng nên nói tiếng Hàn rất hợp ý” – con bé đồng nghiệp tấm tắc.

“Giọng của em…là…dễ nghe nhất” – Anh sếp người Hàn kiêm OPIc AL tiếng Việt & tiếng Anh chia sẻ.

Nghe những lời khen ngợi này, tôi chỉ biết “cười trừ”…bởi:

Bạn có cần có năng khiếu để có giọng nói bản xứ khi học tiếng…Việt không?

Tôi chắc chắn bạn đã có câu trả lời phải không nào?

Nhưng tại sao tôi thấy mình không thể nói tiếng Anh như người bản xứ?
Từ khi ở trong bụng mẹ, bạn đã tự động được “nhúng” trong môi trường ngôn ngữ với các thói quen.

• Nghe hàng ngày từ khi còn trong là một hạt đậu bé bỏng.

• Sửa lỗi mỗi khi nói sai bởi bố mẹ, thầy cô, người xung quanh từ mãi đến tận cấp 1 cấp 2.

• Nói bập bẹ…mỗi ngày từ những ngày một tuổi. Nói ngô nghê, nói miệt mài cả một tuổi thơ.

• Nhìn chữ khắp mọi nơi từ biển quảng cáo, nhãn sản phẩm, chữ viết tay…mỗi ngày.
• Đọc truyện, báo…rồi cả bị “ép” đọc cả tá sách giáo khoa (hiii) mỗi năm.
• Viết từ những chữ cái đầu tiên đến những bài học trên lớp hay những lá thư tình

Tất cả là những thói quen tự động trong thời gian rất rất dài.

Nghe, nói và phản hồi

Đúng vậy, có những người có khả năng bắt chước – ý là vừa cười vừa thầm biết ơn (hihi). Tôi biết ơn một nhà đào tạo, một blogger mà tôi đã theo dõi một thời gian dài cách đây hơn 10 năm. Đó là Fususu (bạn có thể tìm đọc blog trên fususu.com. Nhờ Fususu, tôi đã tạo ra được những thói quen giúp tôi có thể học ngoại ngữ tốt hơn, có giọng nói…hợp hơn, bản xứ hơn sau một thời gian áp dụng.

Vì thế trong bài viết này, tôi sẽ chia sẻ cho bạn 7 thói quen, giúp bạn nói tiếng Anh tự nhiên hơn, lưu loát hơn và ngày càng giống người bản xứ.

Ayyy, cùng bắt đầu thôi!

Thói Quen 1: Nghe Hàng Ngày

Ngày xưa, tôi đua đòi theo phương pháp học Effortless English của thầy AJ Hole  nhưng học theo giáo trình của thầy thì ít, chỉ biết là phải nghe thụ động rồi chủ động thật nhiều. Thế rồi tranh thủ thời sinh viên rảnh rỗi, khi các bạn cày ngôn tình, kiếm hiệp với phim Hàn thì tôi cày nát … phim Friends – một bộ phim sitcom nổi tiếng trong giới học tiếng Anh thời ấy.

Trong dãy trọ lợp mái tôn nóng nực, mấy thằng bạn cùng lớp nhà kế bên thỉnh thoảng lại nghe thấy tiếng hi hí từ phòng tôi khi tôi vừa cày phim Friends vừa cười khùng khục. Ra trường đi làm, phim Friends vẫn luôn là lựa chọn số 1 khi tôi muốn giải trí nên ngót chục năm, mặc dù lương chỉ lẹt đẹt vài ba triệu nhưng tôi có thể tự hào vì tình yêu và sự chung thủy trước sau như một với phim Friends. Chẳng thể nhớ nổi bao nhiêu nhưng tôi đã xem mỗi tập phim ấy ít nhất 50 lần rồi.

Giờ học tiếng Hàn, sau mỗi giờ ăn trưa, tôi đều đeo tai nghe, mở Netflix rồi cày “Ngôi nhà hạnh phúc” “Hậu duệ mặt trời”. Mỗi ngày.

Những người có ngữ điệu …tây tây mà tôi tiếp xúc cũng có thói quen “tắm” ngôn ngữ họ học mỗi ngày. Đặc biệt, họ thường xem phim, xem show hoặc theo dõi Youtube Chanel mà họ yêu thích.

Dù là nghe chủ động hay bị động, bạn hãy tìm ra bộ phim, show ca nhạc, show thực tế hay bất cứ thể loại video hay audio nào mà bạn yêu thích.

Sau đó, nghe mọi lúc mọi nơi, càng nhiều càng tốt.

Bạn sẽ ngạc nhiên vì một ngày bạn sẽ chuyển từ trạng thái “điếc đặc” vì chẳng hiểu từ nào, sang chế độ “nghễnh ngãng” – tức hiểu được chữ nọ chữ kia và cuối cùng sẽ chuyển sang chế độ “thính dần” rồi “thính hẳn” một cách thần kỳ thế nào nhờ việc nghe đều đặn mỗi ngày.

Nhưng mà nghe nhiều cũng chán đấy.

Một số tips chống chán đơn giản khi nghe

• Nghe nội dung mà bạn thích
• Nghe nội dung dưới dạng series nhiều phần, nhiều tập xoay vòng hết tập này đến tập kia.
• Nghe kiểu Buffet list:  Tức kẹp giữa các nội dung bạn thích với các nội dung bạn cần. Ví dụ bạn có danh sách 5 câu hỏi OPIc cần luyện nghe, hãy kẹp 5 câu hỏi này với 10-20 bài hát mà bạn yêu thích. Khi đó việc nghe sẽ trở nên nhẹ nhàng, dễ chịu hơn.

Thói Quen 2: Nghe Chủ Động

Tôi không phủ nhận tác dụng của việc nhẹ thụ động, nhưng nghe bị động mà không hiểu gì là một cách tiêu tốn thời gian khủng khiếp mà tôi đã trải nghiệm.

Hồi mới học tiếng Hàn, tôi đã dành gần 1 năm nghe thụ: nghe nhạc, xem phim như tắm ngôn ngữ theo kiểu “chill chill”. Với sự tự tin bất diệt sau khi có thể tự tin nói tiếng Anh, tôi quyết tâm … Học như một đứa trẻ!

Không học ngữ pháp!

Không tra từ vựng!

Túm lại tôi không hiểu nội dung tôi nghe là gì.

Vào một ngày đẹp trời, khi vừa tan làm, tôi tình cờ gặp anh sếp người Hàn đang đứng chờ thang máy.

Nói chuyện được vài câu, tôi kịp khoe: “Anh ơi, em đang học tiếng Hàn”

Anh cười thật tươi, nụ cười tươi trông hiền thật hiền rồi nói bằng tiếng Hàn: 

“아, 정말요? 이름은 뭐예요?”

(À, vậy sao? Tên em là gì?)

Tôi đứng hình mất mấy giây, anh nhẹ nhàng nói chậm rãi 이…름…은… 뭐…예…요?”

Tôi bối rối.

Mắt ngước lên trần nhà.

Đầu óc trống rỗng.

“May quá, thang máy đến rồi” – Tôi nghĩ thầm và bước vội vào thang máy, trong đầu vẫn ong ong:

“Ủa, anh ấy vừa nói gì vậy?”

“Chắc …nó là câu hỏi…mà ảnh hỏi gì nhỉ?”

Lúc đó tôi chỉ ước, mình có thể tàng hình luôn lúc đó.

Một cảm giác: Nhục như cá nục.

Một năm nghe thụ động đã chẳng thể giúp tôi hiểu một câu hỏi đơn giản.

Trải nghiệm nhục như…cá nục ấy đã khiến tôi nhận ra: Tầm quan trọng của nghe chủ động

Bài học tôi rút ra là hãy nghe chủ động ngay từ khi bắt đầu. Nghĩa là nếu bạn luyện nghe, hãy đảm bảo bạn hiểu những gì bạn đang nghe.

Ví dụ với việc xem phim, bạn hãy xem phụ đề hoặc lồng tiếng Việt trước một vài lần để hiểu ngữ cảnh. Sau đó mới chuyển sang xem phim phụ đề tiếng Anh.

Khi đó, nội dung phim không còn là bí ẩn với bạn, bạn sẽ có thời gian và tâm trí để tập trung hơn vào cách phát âm, từ vựng được sử dụng trong phim.

Và đó là cách học chủ động và hiệu quả hơn rất nhiều so với việc chỉ nghe-nghe-nghe mà chẳng hiểu nội dung là gì.

Thói Quen 3: Luôn Nhại Theo Khi Nghe

Trẻ con học tiếng mẹ đẻ bằng cách nào?

Nghe nhiều và nhại theo!

Vì vậy, bạn thử hãy tập thói quen nhại theo khi nghe tiếng Anh từ bất cứ nguồn “chuẩn” nào nhé.

Bạn có thể nhại theo chủ động bằng cách nhìn phụ đề và nói theo. Bạn cũng có thể nhại theo một cách bị động khi không có phụ đề. Đừng đòi hỏi ở tôi quá cao, hãy bắt đầu bằng cách nhại từ quen thuộc rồi đến từ mới, nhại câu ngắn rồi đến câu dài, đến khi thành thạo rồi bạn có thể tăng cấp độ lên thành shadowing theo video, audio đó luôn thì càng tuyệt vời hơn nữa.

Tôi vẫn thường nhại khi xem phim hoặc nghe podcast. Khi thì được vài từ, khi thì được một vài câu ngắn.

Nhại theo cũng là cách tạo ra Ouput bằng âm thanh giúp bạn học ngữ điệu cực kỳ tốt.

Càng nhại nhiều, càng nói hay~

Hãy luôn nhại theo khi nghe tiếng Anh bạn nhé.

Thói Quen 4: Duy Trì 1 Thói Quen Nhỏ

Tôi đã học tiếng Hàn trên ứng dụng Duoling 2-3 phút mỗi ngày trong hơn 1000 ngày.

Đó là một thói quen siêu nhỏ mà tôi đã rèn luyện để giúp tôi duy trì và bám đuổi mục tiêu có thể nói tiếng Hàn thành thạo.

Việc duy trì thói quen nhỏ không giúp tôi có những bước tiến bộ lớn. Nhưng tôi chắc chắn nếu không có thói quen nhỏ này tôi đã từ bỏ việc học tiếng Hàn từ rất lâu.

Chính vì thế, hãy thử tạo ra một thói quen dễ thực hiện nhất có thể.

Nó sẽ giống như bước tạo đà giúp bạn bám đuổi mục tiêu lâu dài, bền bỉ hơn bao giờ hết.

Làm sao để tạo thói quen?

Hãy gán thói quen cũ với thói quen mới mà bạn muốn thiết lập bằng cách sử dụng “câu thần chú”: Sau khi/Trước khi làm [Thói quen cũ] tôi sẽ làm [Thói quen mới].

Ví dụ:

• Trước khi làm việc, tôi sẽ thở sâu 3 lần.
• Sau khi ăn trưa, tôi sẽ mở Netflix để xem phim “Hậu Duệ Mặt Trời”
• Sau khi bước ra khỏi nhà buổi sáng để đi làm, tôi sẽ nhẩm lại danh sách đồ dùng cần mang đi.
• Sau khi dọn dẹp buổi tối, tôi sẽ cùng chồng trò chuyện trong 10 phút.
• Sau khi ngủ dậy, tôi sẽ thiền trong 10 phút.
• Trước khi làm việc, tôi sẽ lên xác định 3 việc quan trọng nhất của hôm nay.
• Trước khi đi ngủ, tôi sẽ học Duolingo

Trên đây cũng là một số thói quen tôi đã rèn luyện và duy trì được trong thời gian khá dài. Tôi tin rằng, bằng việc áp dụng “Câu thần chú” này, chắc chắn bạn sẽ dễ dàng tạo ra được nhiều thói quen tốt.

Hãy dành 15s nghĩ xem tôi sẽ áp dụng ngay để tạo thói quen gì nhé?

Thói Quen 5: Viết 1 Câu Mỗi Ngày.

Nói và viết đều là Output (đầu ra) của ngôn ngữ.

Bạn không thể nói tốt và thành thạo một câu nào đó nếu bạn chưa từng nói hoặc viết nó ra.

Nhờ xem một video trên kênh Talk to me In Korean nói về tầm quan trọng của kỹ năng viết,

tôi đã tập thói quen viết Nhật ký biết ơn 1 câu bằng tiếng Hàn mỗi ngày trước khi bạn bắt đầu làm việc.

Tôi vẫn tra cứu các từ không biết sau đó viết ra một câu hoàn chỉnh. Tôi luôn tin rằng bằng cách tạo ra Output liên tục mỗi ngày, tôi không chỉ rèn luyện được thói quen tốt giúp khả năng Speaking của tôi được cải thiện, mà đó cũng là một cách tuyệt vời để bắt đầu ngày mới với năng lượng tích cực của lòng biết ơn.

Vậy trên đây là 5 thói quen đầu tiên trong danh sách 10 thói quen tôi đã, đang cho tiếng Anh, tiếng Hàn và các ngôn ngữ khác tôi sẽ học trong tương lai.

Thói Quen 6: Thói quen nói với ChatGPT 5 phút mỗi ngày

Kể từ năm 2024, khi AI bùng nổ, khi tôi vẫn loay hoay với việc tìm gia sư phù hợp để học Speaking tiếng Hàn, thì tôi bất ngờ gặp “cô ấy”

Cô ấy sẵn sàng trò chuyện với tôi bất cứ khi nào tôi cần

Cô ấy luôn khuyến khích động viên khen ngợi tôi hết lời

Cô ấy chỉ cho tôi từng lỗi sai & hướng dẫn tôi cách khắc phục

Cô ấy gợi ý cho tôi cách nói tự nhiên và sửa lỗi ngữ pháp, phát âm của tôi một cách nhanh chóng, đầy dịu dàng.

 Cô ấy là ChatGPT ^^

Từ khi biết và sử dụng ChatGPT chế độ Conversation bản miễn phí, tôi chẳng còn tìm gia sư hay nhóm luyện Speaking nào nữa.

Tôi đã tìm được chân ái ^^

Bằng cách học cách sử dụng ChatGPT một cách đúng đắn, tôi biết rằng chỉ cần tôi chăm chỉ tích lũy được… 20 giờ luyện nói cùng ChatGPT, chắc chắn khả năng nói của tôi sẽ trôi chảy và tự nhiên …như người bản xứ.

Vì thế, tôi đã và đang rèn luyện thói quen nói chuyện tiếng Hàn với ChatGPT ít nhất 5 phút thậm chí chỉ cần 30 giây đến 1 phút mỗi ngày. Và chắc chắn rằng, theo thời gian với sự hỗ trợ của ChatGPT, tôi sẽ có thể nói tiếng Hàn tự nhiên vào một ngày không xa.

Bạn hãy thử ngay nhé

Các bước để bắt đầu:

• Mở ChatGPT -> Mở chế độ Conversation

• Bạn nói: “Tôi muốn luyện tập nói tiếng Anh về chủ đề thời tiết, sau khi tôi nói xong, hãy sửa giúp tôi các lỗi sai để tôi cải thiện kỹ năng Speaking”

• Sau đó, ChatGPT sẽ trả lời bạn
• Bạn hãy bắt đầu nói về thời tiết hôm nay. Nói nhiều hay ít không quan trọng, bạn hãy bắt đầu nói từ câu đơn hoặc câu ghép tùy theo khả năng của bạn

Ví dụ : Today is hot. It’s sunny now. The sun is shining. I want to go out but I can’t. I have to go to work.

• Sau khi bạn nói xong, ChatGPT sẽ giúp bạn sửa các lỗi sai và gợi ý cách khắc phục. Bạn hãy lắng nghe để nhận biết lỗi sai của mình và sửa từng lỗi một nhé.

 Mỗi ngày chỉ cần tạo thói quen trò chuyện 5 phút với ChatGPT, dần dần bạn có thể tăng lên 10 phút, 30 phút…Chắc chắn rằng bằng sự kiên trì luyện tập, bạn sẽ có thể cảm nhận rõ rệt sự tiến bộ của mình sau 3 đến 6 tháng.

 Thói Quen 7: Tham gia một Câu lạc bộ Speaking

Từ một người hướng nội nhút nhát, tôi đã trở thành Chủ tịch của 4 CLB khác nhau:

• Tại Toastmasters : Với hơn 3 năm rèn luyện kỹ năng Lãnh đạo, Thuyết trình, Giao tiếp và 1 năm ở vị trí chủ tịch CLB với điểm DCP tuyệt đối.
• Founder CLB Thuyết trình tiếng Việt nội bộ với số lượng thành viên khổng lồ ~6 người ^^ với hơn 3 năm cùng hỗ trợ và học hỏi
• CLB Sách: Với hơn 6 tháng tham gia và 2 lần đạt giải Nhóm xuất sắc nhất
• CLB Tiếng Hàn: Mới thành lập từ tháng 3/2025 với vỏn vẹn ~10 thành viên với 1 buổi sinh hoạt một tuần và một không khí rất chill và vui vẻ ^^.

Sau nhiều năm tham gia rèn luyện với nhiều môi trường khác nhau, tôi nhận ra rằng:

Một môi trường tích cực & được tổ chức tốt luôn có thể biến con vịt xấu xí tự ti trong bạn trở thành một phiên bản tự tin xinh đẹp từ bên trong

Nhưng, làm thế nào để tham gia một CLB?

Với sự tự ti và khả năng Thuyết trình trước đám đông vô cùng yêu kém, từ năm 2014 tôi đã “lùng sục khắp nơi để tìm kiếm một môi trường phù hợp và may mắn đã có thể tham gia một CLB Toastmasters Online sau nhiều…7 năm tìm kiếm.

Chính vì thế, tôi nhận thấy rằng, để tìm được một CLB rèn luyện kỹ năng thuyết trình đã khó thì việc tìm một CLB rèn kỹ năng Speaking tiếng Anh, tiếng Hàn lại càng khó hơn.

Vì thế, tôi có uớc mong tận dụng kinh nghiệm tham gia và tổ chức các CLB nhỏ xinh để có thể tạo ra môi trường luyện tập Speaking tích cực và an toàn.

Nơi mọi người có thể

• Cùng giao lưu, kết bạn, học hỏi lẫn nhau
• Cùng học hỏi từ những người có khả năng Speaking tốt
• Cùng giúp đỡ những người có kỹ năng Speaking thấp hơn mình.
• Cùng nhau cổ vũ, duy trì động lực để rèn luyện kỹ năng Speaking bền vững và lâu dài.

Việc tham gia các CLB Speaking đã không chỉ giúp tôi rèn luyện được kỹ năng ngôn ngữ, mà phát triển hơn sự tự tin và giúp tôi mở mang và học hỏi thêm những góc nhìn mới từ những người bạn mới.

Nên tôi rất mong muốn có thể thực hiện hóa mong ước này trong một ngày không xa.

—-

Trên đây là 07 thói quen đã, đang và sẽ giúp tôi phát triển hơn sự tự tin, kỹ năng Speaking,  các mối quan hệ tích cực cũng như cơ hội giúp tôi hiểu hơn về bản thân mình.

Nếu bạn thấy hữu ích hãy chọn ra một thói quen phù hợp và thử áp dụng ngay nhé

Nếu bạn quan tâm đến CLB Speaking Tiếng Anh/Tiếng Hàn bạn có thể tiếp tục theo dõi blog để trở thành những thành viên đầu tiên của CLB Speaking hứa hẹn sẽ vô cùng hữu ích và đầy thú vị này nhé.

Chúc các bạn học vui và hẹn gặp bạn một ngày không xa.

Smile~

Koe.